100 lat temu, 17 marca 1921 roku Sejm II RP uchwalił konstytucję, zwaną później marcową.
- Details
- Z. Wojak
- Historia
Konstytucja była „krzykiem narodzin”, jak to określił historyk prof. Patryk Pleskot. I była konsekwencją ponad 100 lat walki Polaków o własne państwo. Była też jedną z najnowocześniejszych ustaw zasadniczych w Europie.
Największy wpływ na jej ostateczny kształt wywarł Edward Dubanowicz- lwowski prawnik, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza. Konstytucja marcowa, jako jedna z pierwszych na świecie, przyznawała możliwość udziału w wyborach kobietom, ale też dawała wszystkim szereg innych praw obywatelskich, takich jak: ochronę życia i wolności, równości wobec prawa, wolność myśli i przekonań, wyboru miejsca zamieszkania, tajemnicę korespondencji, wolność prasy i sumienia, nauki i nauczania, prawo organizowania się, strajków, urządzania zgromadzeń czy nienaruszalność własności prywatnej przez państwo.
Jak powiedział prof. Patryk Pleskot z IPN;
„Konstytucja marcowa wprowadziła republikę demokratyczną, władzę oddając w ręce narodu. - To był fenomen. Widać było w klasie politycznej wielkie zapotrzebowanie na odbudowę zrębów państwowości polskiej.”
Jej preambuła brzmiała tak:
„W Imię Boga Wszechmogącego
My Naród polski, dziękując Opatrzności za wyzwolenie nas z półtorawiekowej niewoli, wspominając z wdzięcznością męstwo i wytrwałość ofiarnej walki pokoleń, które najlepsze wysiłki swoje sprawie niepodległości bez przerwy poświęcały, nawiązując do świetnej tradycji wiekopomnej Konstytucji 3-go Maja- dobro całej, zjednoczonej i niepodległej Matki -Ojczyzny mając na oku, a pragnąc Jej byt niepodległy, potęgę i bezpieczeństwo oraz ład społeczny utwierdzić na wiekuistych zasadach prawa i wolności, pragnąc zarazem zapewnić rozwój wszystkich Jej sił moralnych i materialnych dla dobra całej odradzającej się ludzkości, wszystkim obywatelom Rzeczypospolitej równość, a pracy poszanowanie zabezpieczyć- Tę oto Ustawę Konstytucyjną na Sejmie Ustawodawczym uchwalamy i stanowimy”.
Po uchwaleniu konstytucji posłowie, na czele z Wojciechem Trąmpczyńskim oraz Józefem Piłsudskim, udali się do katedry Świętego Jana w Warszawie na mszę świętą. Po powrocie parlamentarzyści przyjęli „Ustawę o wykonaniu ślubu uczynionego przez Sejm Czteroletni, a więc wzniesienia w Warszawie świątyni pod wezwaniem „Opatrzności Bożej”. Niestety- jednak do 1939 roku zdołano jedynie przygotować plac pod budowę. Wybuch wojny i okupacja hitlerowska, a później niechęć władz komunistycznych udaremniły realizację projektu.
![]()
Pierwszą decyzję o wzniesieniu świątyni Świętej Opatrzności Bożej podjął Sejm Wielki w 1791 roku, dwa dni po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja. Świątynia miała stanowić wotum narodu za wyzwolenie się spod wpływów obcych mocarstw.
W dobie kryzysu międzynarodowego i krytyki państw narodowych, a także kościoła katolickiego- raczej wątpliwe było spełnienie marzeń ówczesnego prymasa abp. Michała Poniatowskiego.
Dopiero w 2002 roku Prezydent Warszawy Lech Kaczyński wydał pozwolenie na budowę Świątyni Opatrzności Bożej, w której obecnie spoczywają min.: ks. Jan Twardowski, Ryszard Kaczorowski (ostatni prezydent Rzeczypospolitej na Uchodźstwie) czy Andrzej Kwaśnik, duchowny katolicki, kapelan Federacji Rodzin Katyńskich.
Źródła:
IPN- Konstytucja marcowa- finał walki o polskie państwo- 17/03/202
Konstytucja marcowa. Dzieje.pl. Historia Polski.
Konstytucja marcowa 1921- https:www.sejm.gov.pl/
Comments powered by CComment