Janusz Kusociński, przydomek „Kusy”, lekkoatleta, mistrz olimpijski z 1932 roku w biegu na 10 km, żołnierz wojny obronnej 1939 roku.  Rozstrzelany 21 czerwca 1940 roku przez Gestapo.
Janusz Kusociński urodził się 15 stycznia 1907 roku w Warszawie w wieloletniej rodzinie urzędnika kolejowego. Od 1928 roku był zawodnikiem Warszawianki, odnosząc sukcesy zarówno w kraju, jak i za granicą.

„Łobuz jesteś, nic dobrego z ciebie nie wyrośnie- biadała matka. Ojciec także po swojemu dawał mi naukę. Nieraz dosłownie uszy puchły od tych nauk. Albo też tatuś sportu nie uznawał, gardził sportowcami, a ponad wszystko cenił wiedzę. Chciał mi wpoić wiedzę do nauki- ale łatwiej było nauczyć astronoma skoku o tyczce, aniżeli mnie zmusić do ślęczenia nad tabliczka mnożenia”.

31 lipca 1932 roku na Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles zdobył złoty medal w biegu na 10 km, ustanawiając rekord olimpijski i nowy rekord Polski. Większość dystansu pokonał z mocno krwawiącą stopą.

Kazimiera Muszałówna - dziennikarka Polskiej Agencji Telegraficznej:

„Kusociński pokazuje nam swoje stopy. Palce pokryte pęcherzami nabrzmiałymi wodą i krwią, pietęy odbite tak boleśnie, że dotknąć ich nie można. Kapitan Bartenbach bandażuje nogę i kręci mocno głową, a za chwilę zdradza tak bolesną dla sportu polskiego tajemnicę- nie ma mowy o bieganiu- tydzień odpoczynku konieczny”.

Powrót polskich sportowców z olimpiady przeszedł do historii.

 Jan Erdman:

„Im bliżej byliśmy brzegu, tym ogarniało mnie większe wzruszenie. Nie mogłem się już opanować, zaczęło mnie dławić w gardle i wyciskać łzy. Zgromadzeni skandowali” Kusy, Kusy”. Z brzegu dochodziły dźwięki – „Jeszcze Polska nie zginęła”.

Gdy rozpoczął przygotowania do igrzysk olimpijskich w Helsinkach wybuchła druga wojna światowa. Olimpijczyk stanął do obrony stolicy i w trakcie walk został dwukrotnie ranny. Po o kapitulacji włączył się do działalności konspiracyjnej, używając pseudonimu „Prawdzic”. Pracując jako kelner w warszawskiej gospodzie „Pod Kogutem” odpowiadał za komórkę wywiadu. Rozprowadzał również tajną, nielegalną prasę.

28 marca 1940 roku Niemcy aresztowali Kusocińskiego i przewieźli go do więzienia na ulicy Rakowieckiej. Stamtąd przetransportowano go na Szucha i wreszcie na Pawiak. Przebywał w celi- izolatce, gdzie  poddawano go  brutalnym torturom. Mimo wyrywania zębów, bicia, kopania nie poddał się i nikogo nie zdradził.

Kilka miesięcy później, 20-21 czerwca 1940 roku wraz z innymi więźniami został wywieziony (na noszach) z Warszawy do Puszczy Kampinoskiej, w okolicach Palmir. Zginął rozstrzelany w trakcie masowych egzekucji polskiej inteligencji, w ramach akcji AB.

Na szczątki jego zwłok trafiono po wojnie w czasie ekshumacji w Palmirach, gdzie wykryto 24 zbiorowe mogiły. Jego ciało udało się zidentyfikować, tylko dlatego, że miał ze sobą figurkę św. Antoniego i grzebień, który podarowała mu siostra.

Od 1954 roku odbywa się Memoriał Janusza Kusocińskiego- zawody o randze międzynarodowej.
W 2009 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej i za osiągnięcia sportowe w dziedzinie lekkoatletyki.

Źródła:

Tragiczne losy Janusza Kusocińskiego. www.sw.w.szu.pl
80 lat temu zginął Janusz Kusociński. www.polsatsport.pl
Janusz Kusociński- fenomen światowych bieżni. histmag.org